Quarta | Mércores | Wednesday

25 de janeiro January 2012| 9:00 AM | Largo Zumbi dos Palmares, na tenda

dos movementos a nível mundial, primeiro
cunha cadencia anual e posteriormente,
dende 2007, bianual: o FSM como evento
dun movemento global alternativo.
Por unha banda, esa eleición resulta
congruente co feito de que, na dialética
centro-periferia, a periferia é a vítima
primordial do desenvolvemento desigual
do sistema, fenómeno consustancial co
modelo de acumulación capitalista no seu
proceso de mundialización e exacerbado
na actual fase da globalización financeira.
Por outra banda, resulta congruente
tamén co protagonismo da periferia no
xurdimento e na expansión do movemento
altermundista integrado e artellado no
FSM, sen minusvalorarmos a contribución
dos movementos antisistémicos actuantes
no centro do sistema. E, finalmente,
concorda asimesmo cos postulados e os
paradigmas alternativos que inspiran e
orientan a construción do ‘outro mundo
posíbel’, cardinalmente baseados no que
Boaventura de Sousa Santos definíu como
‘epistemoloxía do sul’ fronte á ‘razón
perguiceira’ do sistema e do modelo
de civilización impostos polo Norte e
actualmente en crise.
No entanto, existen razóns abondo para
considerarmos chegado o momento e as
circunstancias acaídas para localizar esta
vez no Norte o FSM previsto para o 2013.
No CI reunido en Dakar os días 5 e 6 de
febreiro pasado, formulouse a proposta
de celebrar o FSM 2013 en Europa. Os
argumentos a prol desa proposta pódense
enunciar en tres níveis ou dimensións.

1.
Celebrar o vindeiro FSM no
Norte, no centro do sistema,
siñifica considerármonos con forzas
acumuladas abondo para asumirmos
o reto de levar o debate encol do noso
proxecto altermundista ao territorio físico,
social e polìtico do seu inimigo principal,
montarmos o escenário da nosa xuntanza
mundial dentro do recinto do castelo
kafkián que os movementos antisistémicos
pretendemos e proxectamos asaltar e
transformar no espazo aberto de encontro
e fraternidade humáns que o proprio
FSM prefigura. E facérmolo en Europa
supón ademáis situalo no berce histórico
do sistema-mundo que combatemos
cívicamente, para proxectármolo dende
dentro dil nos espazos da sociedade civil
europea adxacentes e aínda non integrados
nen conectados cos movementos sociais
das nosas redes, e mesmo tamén,
dende aí, catapultalo cara os ámbitos da
‘sociedade política’ europea, onde reinan a
ideoloxía e o poder que negan e obstrúen
teimudamente a posibilidade do ‘outro
mundo’ alternativo que nós preconizamos.
Nefeito, a crise sistémica que a
humanidade está arestora a padecer é
a crise dun sistema-mundo capitalista,
colonialista e imperialista que tivo en
Europa o centro da sua orixe, xestación e
madurecemento, no que Europa ostentou
a hexemonía deica entrado o s. XX, e
aínda despois seguíu a desempeñar
un determinante rol de sub-metrópole
imperial. Pero, tal coma o FSM ten
asumido, esta crise, ademáis de sistémica,

é unha ‘crise civilizatoria’, e resulta que
tamén Europa é o berce e primeiro artífice
do modelo de civilización que arestora está
en crise: xa que logo, nada podería ser
máis axeitado neste intre e neste contexto
que realizar portas adentro de Europa o
noso debate, anàlise crítica e formulación
de alternativas a ese periclitado modelo de
civilización.
Por outra banda, alén das dimensións que
reviste a patoloxía da crise sistémica como
pandemia global -económico-financeira,
social, ecolóxica e política- en Europa
maniféstase asemade na crise do proxecto
democrático europeu de artellamento
económico, cultural e político dos povos
e nacións do continente. Neste eido, a
Europa actual está a desandar o treito de
camiño feito nos primeiros decenios da
postguerra mundial -que levaba aparellado
o establecemento do ‘welfare-state’ e o
recoñecemento da diversidade dos povos
europeus e dos seus dereitos identitarios-
e a camiñar na direición esactamente
inversa á dos procesos de artellamento
que están a protagonizar arestora os povos
e nacións latinoamericanos. A combinación
desas dúas dinámicas regresivas europeas
constitue unha chave espricativa doutros
graves fenómenos protagonizados pola
Europa actual, tais como a xenófoba
actitude e acción política represora e de
portas pechadas fronte aos inmigrantes
procedentes do sul do sistema -que é un
dos máis tráxicos problemas aos que están
a facer frente o movemento altermundista
e o próprio FSM.

2.
Parécenos evidente que, no
contexto descrito no parágrafo
precedente, a celebración do FSM 2013
en Europa constitue en si mesma unha
elocuente denuncia ou chamada de
atención verbo da crise democrática que
están a padecer a sociedade, a cidadanía
e os povos europeus -crise que é un
dos atrancos fundamentais a remover e
superar para camiñarmos cara ese outro
mundo posíbel que consideramos necesario
construir a nível mundial. Asemade, ese
contexto marca as coordenadas que
determinan o enfoque a dármoslle ao
plantexamento dun FSM en Europa, e que
resulta definido pola dialética de tres eixos
cardinais de contradicións.
O primeiro deses eixos é o que contrapón
o deseño dunha Europa social ao modelo
ultraliberal asumido e aplicado pola
Unión Europea (UE). Nesa contradición
de opostos, o proxecto dunha Europa
social resulta concordante, nos seus
fundamentos, cos principios asumidos
polo FSM, mentras que a UE encarna
pola contra a representación europea da
globalización ultraliberal que tanto o FSM
como as redes de movementos sociais
combaten.
O segundo eixo revela a contradición
entre a Europa dos povos e os cidadáns
e a Europa dos estados e os poderes
estabrecidos. Trátase dunha contradición
constantemente presente na historia
europea moderna e contemporánea, aínda
non resolta a día de hoxe, e ademáis
‘exportada’ a traveso dos sistemas

coloniais europeus a outros continentes
á hora dos procesos de ‘descolonización’
-como resulta especialmente patente
nos casos de África e do Oriente Medio,
con dramáticas consecuencias que non é
necesario suliñar porque están á vista de
todos e volven recobrar renovada vixencia
nos acontecementos e procesos sociopolíticos destes últimos meses.
Finalmente, o terceiro eixo reproduce a
nivel intra-europeu a dicotomía centroperiferia ou norte-sul que caracteriza ao
sistema-mundo no seu conxunto, e máis
a dialética do desenvolvemento desigual
que rexe a sua dinámica bipolar. Quérese
dicir que, dentro de Europa, hai un norte e
un sul, non na dimensión xeográfica senón
na estrutural -e foi o economista británico
Dudley Seers o primeiro en sinalar, hai
xa máis de tres decenios, a existencia
dunha “peripheral Europe”, e en definila e
describir as suas características estruturais
e a sua dinámica diverxente a respeito
do ‘centro’. E a problemática da ‘Europa
periférica’ resulta, mutatis mutandis,
análoga á da periferia do sistema-mundo
globalizado.
A combinación desas tres dualidades
dialéticamente contrapostas sinala
as coordenadas do enfoque axeitado
a dármoslle ao plantexamento dun
FSM 2013 en Europa. Nefeito, ese
plantexamento compre enfocalo mediante
as ópticas conxugadas da Europa social,
da Europa dos povos e os cidadáns, e
da Europa periférica. As tres definen
a perspectiva acaída, coincidente coa

adoptada polo FSM a nivel mundial e
o movemento altermundista no seu
conxunto. A terceira delas sinala, ademáis,
o espazo de ubicación máis correcta da
celebración do evento: ao cabo resultaría
localizado o FSM, unha vez máis, no sul, na
periferia -só que na periferia intra-europea,
desta vez.
3.
De todos xeitos resulta
indispensábel evitar que a
celebración do FSM en Europa suscitase
a posibilidade de parecer ‘contaminado’
pola impregnación do máis mínimo tinte
‘eurocéntrico’. A inmunización preventiva
fronte a calquer risco de semellante
contaxio, por remoto que il resulte,
conséguese no deseño da organización
‘in situ’ do evento e do(s) colectivo(s)
responsábel(s) da mesma.
En primeiro lugar, a organización e o
colectivo responsábel dela teñen que ser
outros e diferentes que os encarregados
de montar as edicións continentais do
FSM -é dicir, do Foro Social Europeu.
Isto non significa en absoluto que na
urdime organizativa non participen
representantes de movementos europeos
que sexan ou fosen membros dos
colectivos encarregados de organizaren
os FSEuropeus, senón que o criterio e a
configuración do colectivo organizador
para esta ocasión ten que ser outro, é dicir,
o proprio dun Foro Social Mundial, e que
o seu núcleo debera estar integrado por
representantes que sexan membros do
Consello Internacional do FSM.

En segundo lugar, compre que o FSM que
se celebra en Europa esteña impregnado
pola perspectiva que se focaliza na relación
Europa-Mundo, contemplada a traveso
dunha cosmovisión altermundista e, xa que
logo, precisamente antitética de calquer
óptica ‘eurocentrista’. É o método máis
seguro para garantir que o FSM proxecte
dentro de Europa a concepción baseada
nunha ‘epistemoloxía do sul’, no canto de
resultar contaminado pola ‘razón perguiceira’ do norte. E iso condúcenos a sinalar o
rol que, a ese propósito, pode desempeñar
a Rede Mundial dos Dereitos Colectivos
dos Povos, correlacionada co Eixo-12 das
temáticas do FSM, e da que a sua sección
no espazo europeu é a Rede CONSEU.
Como é ben sabido polos membros do
CI do FSM, a Rede Mundial dos Dereitos
Colectivos dos Povos (RMDCP) naceu
no FSM do 2009 en Belém do Pará e
constituíuse formalmente en abril do 2010
na cidade catalá de Girona. O seu embrión
foino a Conferencia de Nacións sen
Estado de Europa (CONSEU), que existe
dende a celebración da sua Asemblea
constituinte en 1985 en Barcelona.
Aínda que nacida para dar resposta
democrática ás ‘cuestións nacionais’
pendentes de solución en Europa, dende
o comenzo tivo a visión das cuestións
identitarias dos povos e as culturas como
un problema universal, correlacionado co
dereito de autodeterminación dos povos
proclamado polas NU. Congruentemente
con iso, cultivou as relacións con
movementos nacionalistas emancipadores
extra-europeus, moitos dos cales foron
participando como observadores nas

actividades da CONSEU -relacións que
se foron estreitando singularmente cos
movementos de povos tan diversos
coma os kurdos, saharauis, palestinos,
quebequés ou amazigs. Esa dinámica
deu lugar a un proceso de interrelacións
que deu un salto cualitativo ao conectar
co conxunto de movementos dos ‘povos
orixinarios’ americanos, até desembocar
na organización dun espazo proprio
conxunto en Belem do Pará e o nacemento
e subseguinte constitución formal da
devandita Rede Mundial dos Dereitos
Colectivos dos Povos.
Eis por que consideramos que esta Rede
pode desempeñar un rol relevante para garantir a presencia da relación Europa-Mundo no enfoque da organización do FSM
2013 en Europa, e ofrecémonos a asumir
as responsabilidades pertinentes a tal
obxeto, en aberta e solidaria colaboración
cos membros das organizacións europeas
que se integren no proceso organizativo e
máis co próprio CI do FSM.
4.
Finalmente, coidamos que estes
plantexamentos, e as razóns
argüidas a prol da celebración do
FSM 2013 en Europa cos criterios e
enfoques eiqui expostos, poden e deben
contribuir relevantemente á renovación e
remozamento dos enfoques e metodoloxías
do FSM que o seu Consello Internacional
considera necesario introducir, como
foi reiterado nas análises e avaliacións
desenvolvidas na sua sesión de Dakar os
días 12 e 13 do pasado mes de febreiro
deste ano 2011.

• A Fundación Galiza Sempre (que fai parte da Rede Mundial polos Dereitos Colectivos dos Pobos xurdida no FSM de Belém do Pará en 2009 e conta cun membro no CI do FSM)
• O Seminario Galego de Educación para a Paz-Fundación Cultura de Paz (tamén integrante do Consello Internacional do Foro Mundial de Educación)
• A Marcha Mundial das Mulleres
• O Sindicato Labrego Galego (que fai parte da Via Campesina e conta con máis de 7.000 familias afiliadas)
• A Confederación Intersindical Galega (CIG, que conta con máis de 80.000 afiliados/as)
• A Coordinadora Galega de ONG para o Desenvolvemento (que conta con 51 organizacións)
• Os sindicatos estatais Comisión Obreiras (CCOO) e Unión Xeral dos Traballadores (UGT)
• As organizacións ecoloxistas ADEGA e Verdegaia
• O Sindicato Galego de Traballadores do Ensino (STEG)
• Altermundo (que forma parte da Comisión de Comunicación, ComCom, do FSM), entre outras.

O primeiro Foro Social Galego www.forosocialgalego.org celebrouse en Santiago en decembro de 2008 recollendo máis de duascentas adhesións de colectivos.

O Foro Mundial de Educación temático sobre Cultura de Paz‑FME 2010, organizado por un Comité integrado por 60 entidades internacionais e un Comité Galego formado por 30 colectivos, trouxo a Galiza, entre o 10 e 13 de decembro de 2010, máis dun milleiro de persoas acreditadas procedentes de trinta países de todo o mundo.

FSM-dossier-completo